على زمانى قمشه اى

152

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

نور و ساختار كلى چشم انسان براى ادراك نور و شرح ساخت انواع آيينه‌ها ، از جمله آيينه‌هاى مسطح و كروى و مخروطى و مقعر . كتاب تقى الدّين در پزشكى ، ترجمان الاطباء و لسان الالبّاء است . اگرچه اين كتاب در گروه كتاب‌هاى پزشكى رده‌بندى شده ، در واقع اثرى در باب گياه‌داروشناسى است و در آن نام گياهان طبى با ترتيب الفبايى ، بعضى نامهاى مترادف آنها در زبانهاى گوناگون و خواص درمانى آنها آمده است . از تقى الدّين رساله‌اى در زمينهء بازدارى به نام المصابيح المزهّرة فى علم البزدرة باقىمانده است . اين كتاب مشتمل است بر ده مقاله دربارهء شكار با پرندگان شكارى ( و نه الزاما با « باز » ) و بخشى دربارهء شكار با سگ و پلنگ . از اين رساله يك نسخه در كتابخانهء گوتا در آلمان وجود دارد . « 1 » كاشف الدّين محمد اردكانى ( م سده 11 ) كاشف الدّين محمد اردكانى معروف به « حكيم كاشف يزدى » از عالمان دينى ، طبيب ، هيوى ، منجم و رياضىدان اواخر سده ده و اوايل سدهء 11 ق ، در مشهد سكونت داشت و در انواع علوم به ويژه طب ، و رياضى متبحّر بود ، برخى منابع آورده‌اند كه او از استادان شيخ بهايى ( م 1030 ق ) بشمار مىرفت ، مجلسى اوّل ( م 1070 ق ) در اجازه خود به ميرزا ابراهيم فرزند كاشف الدّين از حكيم كاشف به نيكى ياد كرده و او را بزرگ دانشمندان ، سرآمد فاضلان دوران ، ارسطاطاليس عصر و سقراط زمان خوانده است ، از جمله آثار ارزشمند وى در زمينه اسطرلاب مىتوان كتاب‌هاى « الربع الصائب » و « الرّبع المجيب » و « الربع

--> ( 1 ) . دانشنامهء جهان اسلام ، ج 7 ، ص 876 و بعد ، ماده تقى الدّين .